Orkisz – Właściwości

Orkisz – Właściwości
16 listopada, 2019 admin

Orkisz

Orkisz (Triticum spelta) od kilku lat przeżywa swój renesans. Jest nawet przy alergiach pokarmowych wyjątkowo dobrze tolerowany. Korzystnie wpływa na układ trawienny.

To gatunek pszenicy, który wraz ze starymi odmianami zbóż: einkorn i emmer, a także z jęczmieniem, należy do tzw. zbóż orkiszowych. Faktycznie w tych roślinach ziarno jest nadal otoczone ochronną osłoną, które trzeba usunąć przed dalszym przetwarzaniem.

Osłona ta chroni ziarno przed szkodnikami, grzybami i innymi wpływami środowiska. Dlatego jest głównym powodem odporności tego zboża. Dla porównania – pszenica potrzebuje np. chemicznych fungicydów lub pestycydów, aby przetrwać do zbiorów.

Około 8 tys lat przed naszą erą uprawiali orkisz Egipcjanie. Później rozprzestrzenił się w Europie Środkowej i Północnej. Do XVIII wieku był jedną z najważniejszych upraw handlowych w Niemczech na obszarze Badenii-Wirtembergii i Frankonii.

Zainteresował też Hildegardę z Bingen (1098-1179) i stał sie jej jednym z głównych filarów w nauczaniu o żywieniu.

Zboże to jest wytrzymałe i odporne na warunki pogodowe. Może być uprawiane na jałowych, kamienistych glebach. Szczególnie nadaje się do upraw ekologicznych, bo nie toleruje nawozów sztucznych.

Orkisz spożywany w małych ilościach może bardzo dobrze uzupełnić wysokiej jakości zdrową dietę.

Podstawowa Dieta i pH

Dla stabilnego zdrowia organizm potrzebuje nie tylko podstawowej żywności, ale też dobrych zakwaszaczy. Idealna byłaby dieta składająca się w 80% z podstawowych produktów i w 20% z dobrych zakwaszaczy.

Zatem zobaczmy co to oznacza podstawowa dieta… 🙂

Podstawowa dieta sprzyja równowadze kwasowo-zasadowej w organizmie. Zatem odżywianie alkaliczne zapewnia odpowiednie pH.

Skala pomiaru pH waha się od 1 do 14. Wszystkie wartości poniżej 7 oznaczają kwasowość, a wszystkie wartości powyżej 7 są zasadowe. Natomiast samą wartość 7 traktuje się jako neutralną.

W przypadku nadkwaśności równowaga kwasowo-zasadowa jest zaburzona. Oznacza to, że ciało jest zagrożone nadmiarem kwasów. Dlatego warto zwrócić uwagę na dietę alkaliczną, ponieważ odkwasza tkankę łączną, limfę, jelito cienkie oraz wszystkie inne narządy i obszary ciała, które wymagają podstawowego pH.

Podstawowa dieta wpływa na odpowiednią produkcję kwasu żołądkowego oraz to, że korzystne bakterie mogą osadzić się w okrężnicy i pochwie, gdzie zapewniają niezbędne kwaśne środowisko.

Pamiętajmy też, że nawet przy przewlekłej nadkwaśności krew nadal zachowuje swoją wartość podstawową. Czyli ciało stara się utrzymać prawidłowe pH krwi na poziomie 7,4, ponieważ nawet niewielka zmiana pH krwi poniżej 7,35 może zagrażać życiu.

Medycyna konwencjonalna nazywa nagły spadek pH krwi kwasicą i wymaga to natychmiastowej interwencji medycznej. Natomiast kwasica krwi nie ma bezpośredniego związku z przewlekłą nadkwaśnością. Tak więc osoby przewlekle zakwaszone nie cierpią na ostrą kwasicę, ale na przewlekłe zaburzenie kwasowo-zasadowe i ograniczoną zdolność organizmu do przywracania własnej równowagi.

Po tym wyjaśnieniu powracamy do naszego orkiszu, który jest częścią zdrowej diety 🙂

Orkisz Zawiera Więcej Minerałów niż Pszenica

Najlżejsza mąka orkiszowa to typ 630, a z kolei najlżejsza mąka z pszenicy ma typ 405. Numer typu podaje informacje o resztkowej ilości minerałów wciąż zawartych w mące. Zobrazujmy to przykładem 🙂 Czyli biała mąka o numerze typu 405 zawiera więc w 100 gramach jeszcze 405 miligramów minerałów.

Można zatem powiedzieć, że mąka pszenna orkiszowa posiada więcej minerałów, niż zwykła mąka pszenna. A skąd to się bierze? Otóż dzieje się tak dlatego, że witaminy i pierwiastki śladowe zawarte w orkiszu są rozmieszczone bardziej równomiernie na całym ziarnie, lepiej niż w pszenicy. Mąka pełnoziarnista orkiszowa posiada najwięcej cennych składników.

W orkiszu mieszczą się 4,2 miligramy żelaza w 100 gramach, a w pszenicy 3,3 miligrama. Kolejny składnik to magnez – w orkiszu jest 130 miligramów magnezu w 100 gramach, a w pszenicy tylko 97 mg.

Jeśli chodzi o cynk, mangan i miedź również w orkiszu jest ich więcej niż w pszenicy.

Orkisz ma też wysoką zawartość krzemionki. Warto pamiętać, bo nadaje tkankom siłę i elastyczność oraz dobrze działa na skórę,włosy i paznokcie. Wpływa też na poprawę koncentracji.

orkisz właściwości
Orkisz – Właściwości/pixabay.com

Jak Dezaktywować kwas fitynowy w orkiszu

Przyswajanie  minerałów z orkiszu może być utrudnione przez kwas fitynowy. Obecny jest on w wielu nasionach roślin np. w zbożach, roślinach strączkowych, nasionach oleistych. Wiąże niektóry minerały w taki sposób, że nie da się już ich wykorzystać w organizmie.

Tylko podczas kiełkowania w ziarnie aktywne są enzymy rozszczepiające kwas fitynowy. Są to fitazy. Mają zdolność do rozpuszczania związku fitynianowo-mineralnego. Dzięki temu minerały stają się w organizmie swobodnie dostępne. Orkisz ma znacznie wyższą aktywność fitazy niż pszenica, a to przyczynia się do jego wyższej strawności.

Mocząc orkisz w wodzie przez kilka godzin można znacznie zredukować stężenie kwasu fitynowego w nim. Oczywiście pod warunkiem, że wylejemy wodę w której się moczył 🙂 Z kolei namaczanie go w kefirze, czy jogurcie nie przyniesie takich efektów. Gotowanie i pieczenie nie mają wpływu na zawartą ilość kwasu fitynowego. Natomiast można go zmniejszyć przez zastosowanie drożdży lub zakwasu. Kwas fitynowy można całkowicie rozłożyć.

Orkisz ma Więcej Witamin niż Pszenica

Również w tym przypadku orkisz daje lepsze wyniki niż pszenica. Ma więcej witaminy B1, więcej witaminy B2, B3 oraz B6.

Witaminy z grupy B chronią układ nerwowy i stymulują metabolizm.

Orkisz posiada też więcej witaminy E. W 100 gramach zawartość ta = 2,4 mg, a pszenica ma 1,5 mg.

W orkiszu znajdziesz też aminokwasy i kwasy tłuszczowe wysokiej jakości.

Orkisz Zawiera Więcej Białka niż Pszenica

Tutaj orkisz podobnie jak pszenica posiada dobrej jakości białko. W postaci wszystkich 8 niezbędnych aminokwasów. Całkowita zawartość białka w nim sięga do 15%, czyli więcej niż w pszenicy. Z wyjątkiem aminokwasu lizyny, wszystkie inne aminokwasy są w większej ilości niż w pszenicy – zwłaszcza tak zwane BCAA (aminokwasy rozgałęzione).

Orkisz Zapewnia Dobry Nastrój

Zboże to jest dobrym źródłem tryptofanu, czyli aminokwasu, który jest odpowiedzialny za produkcję serotoniny – hormonu dobrego samopoczucia. Zawartość tryptofanu wynosi 180 mg, czyli więcej niż pszenica, która ma tylko 114 mg tryptofanu w 100 gramach.

Przy okazji orkisz tak łatwo nie odkłada się na biodrach, jak inne pokarmy bogate w węglowodany.

Orkisz Działa Wzmacniająco wg TCM

Tradycyjna Medycyna Chińska (TCM) przygląda się jak cała żywność wpływa na organizm, nie ocenia żywności na podstawie pojedynczych składników. Ogólnie rzecz ujmując klasyfikuje żywność według jej wpływu termicznego na organizm (zimny, odświeżający, neutralny, ciepły, gorący) i smaku (słodki, kwaśny, gorzki, słony, pikantny).

Zarówno orkiszowi, jaki i pszenicy przypisuje się podobny słodki smak. Różnica między tymi dwoma zbożami polega na zachowaniu temperaturowym. Uważa się, że orkisz ma neutralne zachowanie temperaturowe, a pszenica odświeżające.

Tradycyjna Medycyna Chińska zaleca w celu utrzymania zdrowia, na dłuższą metę stosować pokarmy o neutralnym zachowaniu temperaturowym. Tutaj pszenica ma też swoje zalety, ponieważ ze względu na odświeżający wpływ na organizm, ujawni swój pełny potencjał tam, gdzie ciepło jest obecne w ciele np. można użyć podczas nocnych potów, uderzeń gorąca lub niepokoju. Ale kij ma 2 końce 🙂 więc ciągłe spożywanie pszenicy ma działanie chłodzące i przez to osłabia„ogień” trawienny.

Według TCM orkisz wzmacnia nasze centrum energetyczne.

Zwykle jest dobrze tolerowany, nawet przez ludzi, którzy nie tolerują pszenicy.

orkisz właściwości
Orkisz- Właściwości/pixabay.com

Orkisz i Gluten

Zboże to zawiera gluten, podobnie jak pszenica i inne zboża. Ale posiada go więcej, a wynika to z faktu, że całkowite białko w pszenicy orkiszowej jest wyższe (15% białka). Dlatego automatycznie ma też więcej glutenu.

Sprawdza się w pieczeniu, ponieważ gluten wspomaga sprężystość i rośnięcie ciasta.

Jednak nie każdy toleruje gluten np. osoby z celiakią. Problemy z glutenem mogą się też pojawić przy przewlekłych schorzeniach np. przy Hashimoto, reumatyzmie, chronicznym bólu głowy, zawrotach głowy, albo przy trudnościach z koncentracją.

No to poszukajmy różnicy pomiędzy glutenem w orkiszu, a w zwykłej pszenicy 🙂

Gluten Orkiszowy, a Pszeniczny

Gluten jest mieszanką białek. Każde ze zbóż ma swoją unikalną mieszankę białek. Gluten zawsze składa się z 2 grup białek – prolamin i glutelin. I taka sytuacja jest w przypadku każdego ziarna. Różnią się budową. Dlatego są one nazywane inaczej w każdym rodzaju zbóż. Glutelina w pszenicy nazywa się gluteniną. Prolaminy w pszenicy to gliadyna, w jęczmieniu nazywane są hordeiną, a w życie to sekalina.

Substancje te można jeszcze szczegółowiej podzielić np. w pszenicy nie ma tylko jednej gliadyny, gdyż są różne np. alfa, beta, gamma i omega gliadyna. A i te mają również swoje podgrupy np. gliadyna omega-5 jest głównym czynnikiem wywołującym reakcje alergiczne.

Pszenica ma też więcej gluteliny niż orkisz. A z kolei orkisz ma więcej prolamin. To czyni go lepiej strawnym.

Metody uprawy również zmieniają jakość białka. W uprawie krzyżuje się też oba te zboża np. w odmianie Rouquin i Hercule. Preferuj więc czyste odmiany orkiszu np. takie jak: Schwabenkorn, Holstenkorn, Roter, Rotkorn, Altgold, Tiroler, Ostro, Neuegg-Weisskorn, Baulaendr Spelz.

Właściwie orkisz można stosować wszędzie zamiast pszenicy. W przypadku wypieków trzeba jednak pamiętać, że chleb orkiszowy i bułki wysychają szybciej. Z tego względu lepiej piec małe ilości.

Zboże to pasuje także do makaronów, musli, czy gofrów. Może być dodatkiem w sałatkach i zupach lub w postaci ryżu orkiszowego. Ryż orkiszowy to lekko zmielony orkisz, ale nadal zawiera 6 razy więcej błonnika i 2 razy więcej białka niż ryż biały. Można też znaleźć kuskus z orkiszu. W sprzedaży jest dostępne również mleko orkiszowe. Spożywa się też kiełki orkiszu w sałatkach.

Ale to nie koniec zastosowań orkiszu, bo znajdziemy też kawę orkiszową, a nawet piwo orkiszowe.

Przepisy z orkiszem wkrótce znajdziesz na moim blogu w zakładce „przepisy ziołowe” 🙂 Zaglądaj tam 🙂

Zobacz też:

Zdjęcia: pixabay.com

POBIERZ BEZPŁATNEGO EBOOKA:
“Zioła Witaminy Minerały”

Jeśli zależy Ci na swoim zdrowiu, chcesz się cieszyć pełnią życia i przy okazji podnieść jego komfort, to ten ebook jest dla Ciebie.

Z ebooka dowiesz się m.in.:

  • Jak radzić sobie z różnymi dolegliwościami
  • Jakie zioła pomagają
  • Jak działają Witaminy
  • Jak działają składniki mineralne
  • Jak przygotować w domu proste mieszanki ziołowe
  • Jak samodzielnie przygotować płukanki do włosów

POBIERZ E-BOOKA